Belde Kireçlenme Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Yıllar geçtikçe vücudumuzun her parçası gibi omurgamız da doğal bir değişimden geçer. Halk arasında sıkça duyduğunuz omurgada kireçlenme ifadesi, aslında tıbbi açıdan biraz yanlış anlaşılan bir terimdir. Çoğu kişi bunu, bir çaydanlığın dibinde zamanla kireç birikmesi gibi, kemiklerin üzerinde dışarıdan bir madde birikiyormuş gibi hayal eder. Ancak durum tam olarak böyle değildir.

Gerçekte olan nedir?

Omurgadaki bu değişim, bir birikme değil, yaşlanmaya bağlı bir "eskime" ve "yıpranma" sürecidir. Tıpkı cildimizin zamanla kırışması, saçımızın beyazlaması gibi, kemiklerimiz ve eklemlerimiz de yaşlandıkça doğal olarak aşınır ve eski esnekliklerini kaybederler.

Bu durumu şöyle hayal edebilirsiniz: Buzdolabının alt rafında unutulmuş bir sebze düşünün. Zaman geçtikçe o sebze nasıl pörsümeye başlar, rengi solar, dokusu değişir ve o canlı, taze halini kaybederse; omurgadaki eklemlerimiz de yıllar içinde benzer bir süreçten geçer. Tazeliğini ve esnekliğini kaybeden bu dokular, omurganın o kendine has sağlam ve esnek yapısının zayıflamasına neden olur.

İleri yaştaki bireylerin neredeyse tamamında bu değişimler az çok görülür. Önemli olan bu aşınmaların varlığından ziyade, sizin yaşam kalitenizi ne kadar etkilediğidir. Yaşımız kaç olursa olsun, ağrısız bir yaşam sürmek ve sevdiğimiz aktivitelerden mahrum kalmamak en büyük hakkımız. Modern tıpta bizim için en değerli kriter, yaşınız kaç olursa olsun, günü ağrısız ve hareket kısıtlaması olmadan, yani "taze bir nefes" gibi kaliteli, özgür ve rahat yaşamanızdır.

Eğer her geçen gün ağrı ve uyuşmalar nedeniyle daha da kısalan yürüyüş mesafelerinden veya bitmek bilmeyen bel ağrısı şikayetlerinden muzdaripseniz, bu rehber tam olarak sizin için hazırlandı.

"Belde Kireçlenme" tam olarak ne demektir?

Omurga kireçlenmesi, aslında yaşa bağlı bir “yıpranma’’, ‘’ aşınma’’, ‘’eskime” durumudur. Zamanla, omurlar arasındaki, tüm vücudun yükünü taşıyan o yumuşak disk eklemleri su kaybedip incelir, esnekliklerini kaybederler. Omurganın arka yüzeyindeki eklemler ( faset eklemler) ise hareket kabiliyetini kaybedip kalınlaşmaya başlar. Vücut, zayıflayan bu bölgeleri desteklemek için bazen yeni fakat dikensi kemik çıkıntıları (osteofit) oluşturur. İşte tüm bu doku değişiklikleri, içinden omurilik ve sinirlerin geçtiği , omurga kanalı adını verdiğimiz o tünelin daralmasına neden olur; biz buna tıpta omurga kanalı darlığı veya omurilik kanalı darlığı diyoruz.

Omurga Kanalı Darlığının belirtileri nelerdir? Kendimde bunu nasıl anlarım?

Belde kireçlenme her zaman ciddi belirti vermeyebilir ancak omurga kanalı zamanla daha da fazla daralmaya başladığında şu şikayetler öne çıkar:

Yürüme güçlüğü: En çok görülen belirtidir. Bir süre yürüdükten sonra bacaklarda uyuşma, ağırlık hissi veya kramp olur ve durup dinlenme ihtiyacı hissedersiniz, gözünüz oturacak bir yer arar. Oturacak bir yer bulamazsanız bazen duvara dayanırsınız, bazen çömelmek ihtiyacı duyarsınız. Ağrının ortaya çıkması için gerekli yürüme mesafesi zamanla kısalır. Başlangıçta birkaç kilometre yürüdükten sonra bacaklarda ağrı ve uyuşması olan hastalar, zamanla önce 500 metre, bir süre sonra 200-300 metre yürüdükten sonra durup dinlenmek zorunda kalırlar. Daha da sonraki dönemde sadece birkaç adımda ya da ayağa kalkar kalkmaz ağrı başlar, bu nedenle hastalar evden dışarıya dahi çıkmaktan çekinir hale gelirler. Bel ve bacak ağrıları, uyuşmalar nedeniyle yaşam kalitesi oldukça bozulur, hastalar sosyal hayattan uzaklaşır, alışveriş dahi yapamaz hale gelirler.

Alışveriş arabası belirtisi: Öne eğilerek (sanki bir market arabasına yaslanıyormuş gibi) yürümek omurga kanalını bir miktar rahatlattığı için daha kolay gelir.

Bel, kalça ve bacak ağrısı: Genellikle ayakta durmakla ve yürümekle daha da artar.

Güçsüzlük ve dengesizlik: Bacaklarda kontrol kaybı, denge kaybı veya düşme hissi yaşanabilir.

Acil Durumlar: Eğer idrar ve dışkı kaçırma veya bacaklarda ani ve şiddetli bir güç kaybı olursa bu tıbbi bir acildir.

Teşhis süreci nasıl işliyor? Hangi testler yapılır?

Doğru tedavi için doğru teşhis şarttır. Süreç genellikle şu adımlardan oluşur:

Klinik Muayene: Doktorunuz kas gücünüzü, reflekslerinizi ve yürüme mesafenizi değerlendirir.

Radyolojik İncelemeler: MR (Manyetik Rezonans), kanaldaki daralmanın derecesini ve sinirlerin ne kadar sıkıştığını görmemizi sağlayan en önemli araçtır. Gerekli durumlarda Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve röntgen de istenebilir.

EMG Testi: Sinirlerin çalışma hızını ölçerek, omurga kanal darlığı nedeniyle gelişen sinir sıkışmasının ciddiyetini, varsa sinir hasarının boyutunu anlamamıza yardımcı olur.

Ameliyatsız tedavi yöntemleri nelerdir?

Her hastanın ameliyata ihtiyacı yoktur. Erken veya orta seviyedeki vakalarda başarılı sonuçlar veren yöntemler şunlardır:

Fizik Tedavi ve Egzersiz: Çevredeki kasları güçlendirerek omurgaya binen yükü azaltır.

Enjeksiyon Tedavileri: Epidural steroid enjeksiyonları ile sinir çevresindeki ödem ve yangı azaltılabilir.

Radyofrekans (RFA): Eklemlerden kaynaklanan ağrı sinyallerini durdurmak için kullanılan etkili bir yöntemdir.

Dilerseniz bu konuda Op.Dr. Tunç Koç'un Youtube videosunu izleyebilirsiniz. Lütfen tıklayın: Bel ve Boyunda Omurga Kireçlenmesi

Bu konudaki web sayfamıza bakmak isteyebilirsiniz: Omurga Kireçlenmesi

Önemli Not: "Nükleoplasti" gibi tedavi yöntemlerinin belde kireçlenme ve omurga kanal darlığı tedavisinde kesinlikle yeri yoktur; bu durum için kesinlikle hiçbir fayda sağlamazlar. Nükleoplasti, genç yaştaki hastalarda, yıpranmış disk eklemi ya da başlangıç aşamasındaki küçük fıtıklarda uygulanırsa fayda sağlayabilecek bir tedavi yöntemidir.

Ne zaman ameliyat gereklidir ve modern yöntemler nelerdir?

Eğer ameliyatsız yöntemlerle ağrı kontrol edilemiyor, yürüme mesafesi çok kısıtlanıyor veya sinir hasarı (güç kaybı) ilerliyorsa cerrahi tedaviyi kesinlikle geciktirmemek gerekir. Sinirler üzerindeki baskıyı kaldırmak, kalıcı hasarı önlemenin tek yoludur. Yapılması gereken cerrahi tedavi ne kadar ertelenirse, sinir hasarı o derecede daha fazla ilerleyeceği için, geç yapılacak ameliyatların sonucu da daha fazla yetersiz olabilir.

Günümüzde en modern yöntem Endoskopik Cerrahi (Kapalı Ameliyat) yöntemidir:

Bıçaksız ve Dikişsiz: Halk arasında bu şekilde anılan endoskopik yöntemde, sadece bir kalem kalınlığındaki küçük bir delikten girilir.

Kamera Yardımıyla: Ucunda yüksek çözünürlüklü kamera bulunan endoskop cihazı ile dokular net bir şekilde görülür.

Vida ve Platin Yok: Çok sıradışı bir durum olmadıkça, endoskopik yöntemde omurgaya vida (platin) takılmasına gerek duyulmaz; omurganın doğal dokusu korunur.

Korkulacak Bir Durum Değil: Açık ameliyatlara göre iyileşme süreci çok daha hızlı, kanama riski çok daha azdır ve hastalar genellikle aynı gün veya ertesi gün taburcu edilebilir.

Unutmayın, yaşlılık artık müdahale edilebilir bir süreçtir. Yaşınız kaç olursa olsun yaşam kalitenizi artırmak mümkündür. Hareket özgürlüğünüzü geri kazanmak, ağrısız, keyifle ve huzurla yaşamak, hiçkimseye muhtaç olmamak için doktorunuza danışmaktan çekinmeyin.

Bu konuda Youtube videomuzu izleyebilirsiniz: Omurga Kanalı Darlığı Hakkında Her Şey