Boyun Fıtığı Ameliyatı

Meslek hayatı boyunca 3000’in üzerinde boyun fıtığı ameliyatı yapmış bir cerrah olarak, boyun fıtığı ameliyatı konusunda merak edilen tüm konuları bu sayfada sizlere detaylı olarak açıklamaya çalıştım.

Boyun fıtığı ameliyatı ne zaman yapılır, boyun fıtık ameliyatı nasıl yapılır, riskleri - avantajları nelerdir, ameliyattan sonra ne kadar sürede iyileşme olur ve diğer soruların geniş biçimde cevaplarını bu sayfada bulabileceksiniz.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Nedir?

Boyun fıtığı ameliyatı,  boyun fıtığının sinirler ya da omurilik üzerinde yaptığı baskıyı kaldırmak için yapılan bir cerrahi işlemdir. Ameliyat sırasında disk ekleminden kaynaklanan fıtık çıkartılır, sinir ve omurilik serbest hale getirilir.

Özellikle ileri yaşlarda sinir ve omuriliğe baskı yapan fıtık sertleşmiş, kireçlenmiş olabilir, aynı şekilde omurlardan kireçlenme nedeniyle gelişen dikensi çıkıntılar (osteofit)ya da kireçlenmiş bağlar da sinirlere baskı yapabilir.

Ameliyat sırasında sinirler ve omuriliğe baskı yapan, tahrişe neden olan kireçlenmiş dokuların tamamına müdahale edilir.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Neden Yapılır?

Boyun fıtık ameliyatı, sinir kökleri ve omurilik üzerinde boyun fıtığı ve kireçlenmeler tarafından oluşturulan baskının kaldırarak ağrı ve his sorunlarının geçmesi, kas kuvvetinde ve vücudun diğer fonksiyonlarında bozulma varsa bu fonksiyonların tekrar geri gelmesi amacıyla yapılır.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Hangi Durumlarda Gereklidir?

Boyun fıtığı tedavisinde ameliyat kararı aşağıdaki durumlarda verilir;

  • Diğer tüm tedavi yöntemlerine rağmen 6 haftadan uzun süredir boyun, omuz ve koldaki ağrının geçmemesi
  • Sinirler üzerindeki baskı nedeniyle kol ya da elde kas güçsüzlüğü varsa
  • Omurilik üzerindeki baskı nedeniyle kol ya da bacaklarda güçsüzlük, denge kaybı, idrar ve dışkı tutamamak, cinsel organlarda his ve fonksiyon kaybı

Boyun Fıtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Neredeyse 200 yıldır boyun fıtığı için cerrahi işlemler yapılmaktadır. Teknolojinin gelişmesi ile birlikte ameliyat yöntemleri de hastanın ameliyattan daha az zarar görüp daha kısa sürede ve daha fazla iyileşme elde etmesi amacıyla değişmektedir.

Cerrahi teknolojinin daha zayıf olduğu dönemde, 1970 li yıllara kadar, omurganın boyun bölgesi için yapılan ameliyatlar boynun arka kısmından yapılan büyük bir cerrahi kesi ile ve çıplak göz ile gerçekleştirilirdi.

Son 40 senedir, ameliyat mikroskopu kullanılmaya başlanması, boynun ön tarafından yapılan daha küçük kesiler ile bu ameliyatların yapılmasına olanak tanıdı.

Günümüzde endoskopi sistemlerinin gelişmesi ile birlikte, kapalı boyun fıtığı ameliyatı, boynun arka kısmından ya da ön kısmından yaklaşarak değişik teknikler ile yapılabilmektedir.

Değişik ameliyat teknikleri vardır. Eğer boynun ön kısmından omurgaya yaklaşarak ameliyat gerçekleştirilmesi tercih edilmiş ise, fıtık dokusuna ulaşmak için disk eklemini tamamen çıkartmak gerekecektir, aksi halde fıtığa ulaşmak mümkün olmayabilir. Ameliyat sırasında sadece boyun fıtığı çıkartılabilir, varsa kireçlenmiş dokular temizlenir ve iki omur arasına hiçbir şey koyulmayabilir, iki kemiğin birbirine daha hızlı kaynaması için PEEK CAGE adını verdiğimiz bir malzeme yerleştirilebilir, omurganın hareket açısında azalma yaratmamak için bir hareketli protez kullanılabilir.

Aşağıda detaylı şekilde değişik ameliyat yöntemlerini açıklayacağım.

Anterior Servikal Mikrodiskektomi  Ameliyatı

Mikroskop ile yapılan bu ameliyat ile boynun ön kısmından cerrahi olarak girilerek önce disk eklemi tamamen çıkartılır, daha sonra da fıtıklaşan eklem parçası çıkartılır. Çıkartılan eklemin yerine herhangi bir destek malzemesi yerleştirilmez, üst ve alt omurun birbirine kaynaması için uzun süre boyunluk kullanmak gerekir.

Çıkartılan eklemin yerine herhangi bir destek malzemesi kullanılmadan yapılan ameliyatlar iyileşme sürecinin uzun olması nedeniyle artık çok fazla yapılmamaktadır.

Anterior Servikal Diskektomi Ve Füzyon Ameliyatı

En sık olarak uygulanan boyun fıtığı ameliyatı tekniğidir. Mikroskop ile yapılan bu operasyon ile boynun ön kısmından cerrahi olarak girilerek önce disk eklemi tamamen çıkartılır, daha sonra da fıtıklaşan eklem parçası çıkartılır. Çıkartılan eklemin yerine, iki omurun birbirine daha kısa sürede kaynamasını sağlayacak  (füzyon) ve omurganın dengesini destekleyecek, polieterketon adı verilen malzemeden yapılan, tıp dilinde PEEK CAGE adını verdiğimiz bir kafes yerleştirilir. Polieterketon, vücut tarafından emilmeyen, alerjik bir reaksiyon yaratmayan bir malzemedir.

PEEK Cage içine aynı zamanda kemik grefti de yerleştirmek, hem kaynamanın daha çabuk, hem de daha kuvvetli olmasını sağlar.

Bu Ameliyat Yönteminin Olumlu Yanları

  • Omurganın sağlamlığını kısa sürede oluşturması
  • Kullanılan malzemenin pahalı olmaması

Yöntemin Olumsuz Yanları

  • Boyun hareketlerinde kısıtlılık, özellikle birden daha fazla seviyede yapılan ameliyatlarda görülebilmektedir,
  • Uzun vadede, nadir olarak rastlasak da, eklemde artık hareket olmadığı için, bir üst ve bir alt ekleme daha fazla yük binmesi sonucunda, bu seviyelerde de disk eklemlerinin yıpranmaları, fıtıkların gelişmesi (bitişik segment hastalığı)
  • Kaynama (füzyon) oluşuncaya kadar, en az bir ay süreyle boyun hareketlerini boyunluk kullanarak kısıtlamak gerekliliği

Anterior Servikal Diskektomi ve Servikal Disk Protezi Ameliyatı

Boynun ön tarafından yaklaşarak mikroskop kullanarak yapılan bu ameliyatta da, disk eklemi ve fıtık çıkartıldıktan sonra, eklem mesafesine, üstteki ve alttaki omurun birbirine kaynamasını sağlayacak bir kafes yerine, eklemin hareketini taklit edecek yapay bir eklem olan bir protez yerleştirilir ve boyun hareketlerinin ameliyat sonrasında kısıtlanmaması, korunması amaçlanır.

Boyun Fıtığı Ameliyatı

Bu Ameliyat Yönteminin Olumlu Yanları

  • Boyun hareketlerinin korunması
  • Ameliyat sonrasında boyunluk kullanılmasına gerek olmaması

Yöntemin Olumsuz Yanları

  • Kullanılan protezin ucuz olmaması
  • Protezlerin bir kısmının zaman içerisinde hareket özelliklerini kaybetmeleri ve her iki kemiğin birbirlerine kaynamaları.

Endoskopik - Kapalı Boyun Fıtığı Ameliyatı

Cerrahi tedavinin, tüm branşlarda olduğu gibi, omurga cerrahisi alanında da eriştiği en üstün tedavi yöntemi, endoskopik (kapalı) ameliyat yöntemidir. İsimlendirme olarak tam kapalı boyun fıtığı ameliyatı olarak bilinir.

Eski yöntemlerle yapılan ameliyatlardan farklı olarak, birkaç milimetrelik bir ya da iki delikten girilerek, ucunda kamera bulunan çok ince cerrahi aletlerle ameliyat gerçekleştirilir. 

Tam kapalı boyun fıtığı ameliyatı, boynun ön ya da arka tarafından yapılabilmektedir. Tam kapalı boyun fıtığı ameliyatı, kanama ve enfeksiyon azlığı, çevredeki sağlıklı dokuların korunması gibi genel avantajlarının yanında, disk ekleminin tamamen çıkartılmasını gerektirmediği için, diğer ameliyat yöntemlerinde olduğu gibi omurların arasına bir yabancı isim yerleştirilerek hareket kısıtlılığına neden olmaz.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Riskli Midir?

Her tedavi işleminin olduğu gibi, boyun fıtığı ameliyatının da riskleri vardır. Boyun fıtığı ameliyatının riskleri bir yandan hastanın ve hastalığın ameliyat öncesi durumuna, bir yandan da seçilen ameliyat yöntemine, ameliyatın yapıldığı ameliyathanenin tıbbi altyapısının yeterli olup olmadığına ve cerrahi ekibin tecrübesine de bağlıdır.

Boynun ön kısmından yaklaşarak yapılan ameliyatların olası komplikasyonları şunlardır;

  • Yutma güçlüğü, omurganın ön kısmına cerrahi olarak yaklaşırken yemek borusu özel aletlerle kenara itilir ve korunur. Yemek borusunu ameliyat sırasında kenara itmek, hastada birkaç saat ile birkaç gün arasında değişen bir yutma güçlüğüne neden olabilir.
  • Kanama riski, her ameliyatta olduğu gibi boyun fıtığı ameliyatında da vardır. Büyük damar yaralanmalarına bağlı kanamalar nadir olmakla beraber önemli sonuçlara yol açabilirler. Ameliyat sonrasında çok az bir hasta grubunda, küçük damarlardan kaynaklanan kan sızıntıları cilt altında bir kan pıhtısına yola açabilirler.
  • Omurilik ve sinir hasarı, doğal olarak en çok korkulan komplikasyondur. Nadir görülse de, oldukça önemli bir risk olan omurilik ve sinir hasarı, genellikle ameliyat öncesinde sinir dokuların etkilenmiş olduğu hastalarda, ameliyat öncesinde var olan kısmi felçlerin artması şeklinde görülür.
  • Ses kısıklığı, recurrent laryngeal sinir adını verdiğimiz sinirin ameliyat sırasında gerilmesine bağlı olarak gelişir. Genellikle birkaç gün içerisinde ilaç tedavisi ile geçen ses kısıtlığı, nadir de olsa kalıcı olabilir. Recurrent laryngeal sinir normal olarak boynun sağ ön tarafında, sol tarafa göre daha aşağıdan geçer, bu nedenle sağ ön kısımdan yaklaşım, sol ön kısımdan yaklaşıma göre, ses kısıklığı riskini azaltmak açısından daha güvenlidir.
  • Beyin omurilik sıvısı kaçağı, ameliyat sırasında omurilik kılıfı adını verdiğimiz zarın açılması nedeniyle gelişebilir,
  • Cilt enfeksiyonu, bütün ameliyatlarda olduğu gibi görülebilir,
  • Solunum yetmezliği, nadir karşılaşılan bir komplikasyondur,
  • Yemek borusu yaralanması, oldukça nadir görülen bir komplikasyondur,
  • Spondilodiskitis, omurlar arasını, disk eklemini ilgilendiren enfeksiyondur,
  • Horner sendromu,
  • Protezlere bağlı sorunlar yaşanabilir.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Ameliyatın ne kadar süreceği sorusu, ameliyat öncesi hasta ya da hasta yakınlarının bize çok sık olarak sorduğu bir sorudur. Ortalama bir boyun fıtığı ameliyatı 30 dakika ile 1 saat arasında sürse de, net bir süre vermek her zaman mümkün değildir. Ameliyat süresini etkileyen birçok faktör vardır. Şimdi bu faktörleri inceleyelim:

Ameliyathanenin Teknolojik Altyapısı

Boyun fıtığı ameliyatı ister mikrocerrahi yöntem ile yapılsın, ister endoskopik (tam kapalı boyun fıtığı ameliyatı) yöntem ile yapılsın, özel görüntüleme sistemlerinin, mikroskopların, endoskopi sistemlerin, hassas cerrahi el aletlerinin kullanılmasını gerektirir. Tıbbi altyapının gelişmiş ve güvenli olduğu ölçüde, ameliyat daha kısa sürede ve sorunsuz olarak gerçekleştirilir.

Cerrahın Becerileri ve Ekibin Deneyimi

Cerrahi beceri ve deneyim elbette hem operasyonun gidişatını hem de süresini etkileyebilmektedir. Herhangi bir ameliyatı çok fazla sayıda yapmış olan ve çok sık olarak yapmaya devam eden bir cerrah, el alışkanlığından dolayı ameliyatı daha hızlı şekilde tamamlayabilmektedir. Sadece cerrahın değil, ameliyathanede görev yapan bütün ekibin deneyimi, işlemlerin daha doğru ve daha hızlı olarak yapılmasını sağlar.

Fıtığın Konumu

Fıtığın konumu ameliyatın bazen cerrah tarafından bilinçli olarak daha yavaş yapılmasını gerektirebilir.

Fıtıkların Sayısı

Doğal olarak, tek bir seviye için yapılacak boyun fıtığı ameliyatı ile birçok seviye için yapılacak ameliyat aynı zamanı almayacaktır. Fıtık sayısının fazla olması operasyon süresini arttırmaktadır.

Kireçlenme

Özellikle yaş ilerledikçe, boyun fıtıklarına kireçlenme dolayısıyla gelişen dikensi çıkıntılar da (osteofit) eşlik ederler, hatta bazen sinir dokuları üzerindeki baskı disk ekleminin fıtıklaşmasından değil, sadece kireçlenmeden kaynaklanabilir.

Tıp dilinde osteofit adını verdiğimiz bu dikensi çıkıntıları sinirlere zarar vermeden temizlemek için çok özel aletlerle, dikkatli ve yavaş bir şekilde çalışmak gerekebilir.  Bu durumda doğal olarak ameliyat süresi uzayabilmektedir.

Tüm bu etkenlere bağlı olarak genelde boyun fıtığı ameliyatları 30 dakika ile 3 saat arasında sürmektedir.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Sonrası Ne Kadar Sürede İyileşme Olur?

Boyun fıtığı ameliyatı her ne kadar hassas bir ameliyat olsa da, hasta açısından yaşaması çok zor bir cerrahi deneyim değildir, genellikle hasta açısından bir apandisit ameliyatına göre çok daha kolay atlatılabilir bir durumdur.

Basit bir apandisit ameliyatından sonra bile hastanın yürümeye başlaması, gaz çıkartması, tuvalete gidip dışkı yapması zor olabilir ve iyileşme vakit alabilir.

Boyun fıtığı ameliyatında ise hasta ameliyattan birkaç saat sonra son derece kolay şekilde ayağa kalkıp yürüyebilir, oturabilir, merdiven inip çıkabilir, aynı gün evine dönebilir, birkaç gün sonra normal hayatına dönebilir.

Boyun fıtığı ameliyatından sonra tamamen iyileşme süresi, kullanılan cerrahi tekniğe ve hastanın ameliyat öncesi durumuna bağlıdır.

Hasta aynı gün hastaneden çıkabileceği gibi, bir akşam hastanede kalması gerekebilir.

Eğer ameliyat sırasında iki omurun birbirine kaynaması için omurlar arasına bir kafes yerleştirilmiş ise, hastanın boyun hareketlerinin kısıtlanması için 4 ile 6 hafta arasında boyunluk kullanması önerilir.

Boyun hareketlerinin korunması amacıyla bir servikal disk protezi kullanılmış ise, en fazla birkaç gün boyunluk kullanmak gerekir, ameliyat sırasında boyunluk kullanmadığımız hastalarımız da vardır.

Tam kapalı boyun fıtığı ameliyatı sonrasında da, sadece birkaç gün boyunluk kullanmak yeterlidir.

Çalışmaya başlamak ya da araç kullanmak için genel bir kısıtlama yoktur, yapılan ameliyatın türüne ve hastanın mesleğine göre, ameliyatın ertesi günü işe başlamak mümkün olabileceği gibi birkaç hafta istirahat gerekebilir.

Ameliyat öncesinde kol ve el kaslarında, bacaklarda güçsüzlük bulunan hastalar, ameliyat sonrasında fizyoterapi desteğine ihtiyaç duyabilirler. Deneyimli bir fizyoterapi uzmanı, hastaya uygun bir egzersiz programı hazırlayıp kuvvetin daha kısa sürede geri gelmesine destek olacaktır.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Kalıcı Çözüm Sunar mı, Ameliyattan Sonra Fıtık Tekrar Eder mi?

Boyun fıtığı ameliyatı eğer boynun ön kısmından yaklaşarak ve disk eklemi tamamen çıkartılarak yapılmış ise, tekrar etmesi mümkün değildir.

Boynun arka kısmından, enseden yaklaşarak yapılan ameliyatlarda ise, eğer sadece fıtık çıkartılmış, eklem dokusu temizlenmemişse, çok düşük de olsa tekrar fıtıklaşma ihtimali vardır.

Boyun fıtığı dışında eğer omurgada yağın kireçlenme, romatizma ve benzeri hastalık var ise, ameliyat sonrasında boyun ağrılarının kısmi olarak devam etme ihtimali vardır.

Boyun Fıtığı Tedavisi ve Ameliyatı Hakkında Bilgi Alın

Ameliyatlar